Κριτήριο αξιολόγησης στη Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία
Θεματικός κύκλος: Επιστήμη-Τεχνολογία
ΚΕΙΜΕΝΟ 1
«Σύντομες απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα»
Έζησα μια εκπληκτική ζωή πάνω σε τούτο τον πλανήτη και ταυτόχρονα ταξίδεψα σε ολόκληρο το σύμπαν χρησιμοποιώντας το μυαλό μου και τους νόμους της φυσικής. Έφτασα στα απώτατα άκρα του γαλαξία μας, μπήκα στο εσωτερικό μιας μαύρης τρύπας κι έφτασα μέχρι τις απαρχές του χρόνου.
Στη Γη βίωσα τα καλά και τα άσχημα, την ταραχή και τη γαλήνη, την επιτυχία και τον πόνο. Υπήρξα πλούσιος και φτωχός, αρτιμελής και ανάπηρος. Με επαίνεσαν και με κατέκριναν, όμως ποτέ δεν με αγνόησαν. Μέσα από τη δουλειά μου, είχα το τεράστιο προνόμιο να συμβάλω στην κατανόησή μας για το σύμπαν. Δίχως τους ανθρώπους που αγαπώ και με αγαπούν, όμως, θα ήταν πράγματι ένα σύμπαν κενό. Δίχως εκείνους, δε θα γνώριζα ποτέ πόσο θαυμαστό είναι.
Εν κατακλείδι, το γεγονός πως εμείς οι άνθρωποι, που είμαστε και οι ίδιοι απλά σύνολα από θεμελιώδη σωματίδια της φύσης, καταφέραμε να κατανοήσουμε τους νόμους που διέπουν τόσο εμάς όσο και το σύμπαν μας, είναι ένας αληθινός θρίαμβος. Θέλω να μοιραστώ τον ενθουσιασμό μου, τόσο για τα μεγάλα αυτά ερωτήματα όσο και για την αναζήτηση των απαντήσεών τους. Ελπίζω πως μια μέρα οι προσπάθειές μας θα ευοδωθούν. Υπάρχουν όμως κι άλλες προκλήσεις, άλλα μεγάλα ερωτήματα στον πλανήτη μας που πρέπει να απαντηθούν – και εδώ θα χρειαστεί μια νέα γενιά που να ενδιαφέρεται, να ασχολείται και να κατανοεί την επιστήμη. Πώς θα καταφέρουμε να θρέψουμε τον συνεχώς αυξανόμενο πληθυσμό μας; Πώς θα παρέχουμε καθαρό νερό, πώς θα παράγουμε ανανεώσιμη ενέργεια, πώς θα προλαμβάνουμε και θα θεραπεύουμε ασθένειες και πως θα επιβραδύνουμε την κλιματική αλλαγή σε παγκόσμια κλίμακα;
Ελπίζω πως η επιστήμη και η τεχνολογία θα παρέχουν απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, όμως τις όποιες λύσεις θα πρέπει να χειριστούν ανθρώπινα όντα με γνώση και κατανόηση.
Ας παλέψουμε ώστε κάθε γυναίκα και κάθε άντρας να έχουν μια υγιή, ασφαλή ζωή, γεμάτη ευκαιρίες και αγάπη. Είμαστε όλοι ταξιδιώτες του χρόνου και όλοι μαζί πορευόμαστε προς το μέλλον. Ας εργαστούμε λοιπόν όλοι μαζί ώστε το μέλλον αυτό να είναι άξιο επίσκεψης.
Να είστε θαρραλέοι, να είστε περίεργοι, να είστε αποφασισμένοι και να αψηφάτε τα εμπόδια.
Είναι εφικτό.
Stephen Hawking, Σύντομες απαντήσεις στα μεγάλα ερωτήματα
ΚΕΙΜΕΝΟ 2
Η ζωή του Γαλιλαίου
[Ο Γαλιλαίος, αφού προηγούμενα μπροστά στην Ιερά Εξέταση αποκήρυξε τις ιδέες του για την κίνηση των ουρανίων σωμάτων, ζει πλουσιοπάροχα στο σπίτι όπου δέχεται την επίσκεψη του παλιού του μαθητή Ανδρέα.]
ΑΝΔΡΕΑΣ ΣΑΡΤI: Η επιστήμη ξέρει μια μονάχα εντολή: την επιστημονική προσφορά.
ΓΑΛΙΛΑΙΟΣ: Και την έδωσα. Καλώς ήρθες στον υπόνομο, αδερφέ στην επιστήμη και ξάδερφε στην προδοσία! Τρως ψάρι; Έχω ψάρι. Αυτό που βρωμά δεν είναι τα ψάρι μου, μα εγώ. Ξεπουλάω, εσύ είσαι αγοραστής.
Στις ελεύθερες ώρες μου, κι έχω πολλές, μελέτησα την περίπτωση μου και σκέφτηκα πώς θα την κρίνει ο κόσμος της επιστήμης, στον οποίον εγώ πια δεν συγκαταλέγομαι. […]
Για ποιο σκοπό εργαζόμαστε; Θεωρώ πως ο μοναδικός σκοπός της επιστήμης έγκειται στο ξελάφρωμα της ανθρώπινης ύπαρξης από το μόχθο. Όταν επιστήμονες τρομοκρατημένοι από ιδιοτελείς δυνάμεις αρκούνται να συγκεντρώνουν γνώσεις χάριν της γνώσεως, μπορεί η επιστήμη να καταντήσει σακάτης και οι καινούριες σας μηχανές να σημάνουν μονάχα καινούριες δυστυχίες. Μπορεί να ανακαλύψετε με τον καιρό όλα όσα είναι δυνατόν να ανακαλυφθούν και η πρόοδος σας θα είναι μονάχα μια πορεία απομάκρυνσης από την ανθρωπότητα. Το χάσμα ανάμεσα σε σας και σε αυτήν θα είναι τόσο μεγάλο, που η κραυγή του θριάμβου σας για μια καινούρια κατάκτηση να δεχτεί σαν απάντηση μια παγκόσμια κραυγή φρίκης.
Είχα σαν επιστήμονας μια μοναδική δυνατότητα. Αν είχα αντισταθεί, θα μπορούσαν οι φυσικοί επιστήμονες να φτάσουν σε κάτι ανάλογο με τον όρκο του Ιπποκράτη των γιατρών, στην πανηγυρική υπόσχεση να χρησιμοποιούν τη γνώση τους μονάχα για το καλό της ανθρωπότητας! Όπως είναι τώρα, το πιο πολύ που μπορεί κανείς να ελπίζει, είναι ένα γένος εφευρετικών νάνων, πρόθυμων να εκμισθώνονται για τα πάντα. Έφτασα ακόμα στην πεποίθηση πως ποτέ δε βρέθηκα σε πραγματικό κίνδυνο. Για μερικά χρόνια ήμουνα το ίδιο ισχυρός όσο και η εξουσία. Και παράδωσα τη γνώση μου στους δυνάστες, να τη χρησιμοποιήσουν, να μην τη χρησιμοποιήσουν, να της κάνουν κακή χρήση εντελώς σύμφωνα με το πώς υπηρετούσε τους σκοπούς τους».
Μπέρτολτ Μπρεχτ, Η ζωή του Γαλιλαίου [θεατρικό]
Θέμα Α
Α1. Ποια άποψη για τον ρόλο της επιστήμης και την ευθύνη του επιστήμονα εκφράζεται στο κείμενο του Stephen Hawking (Κείμενο 1); Να απαντήσετε συνοπτικά, σε 60-70 λέξεις.
Μονάδες 20
Θέμα Β
Β1. Να επιβεβαιώσετε ή να διαψεύσετε με βάση το νόημα του Κειμένου 1 τις παρακάτω περιόδους λόγου, γράφοντας στην κόλλα σας δίπλα στο γράμμα που αντιστοιχεί σε κάθε περίοδο τη λέξη Σωστό ή Λάθος.
α. Ο συγγραφέας έχει συμμετάσχει σε διαστημικές αποστολές.
β. Οι επιστημονικές απόψεις του συγγραφέα δεν έχουν γίνει από όλους αποδεκτές.
γ. Ο συγγραφέας συνέβαλε με το έργο του στην προσπάθεια του ανθρώπου να κατανοήσει το σύμπαν.
δ. Ο συγγραφέας εκφράζει τη βεβαιότητα ότι η επιστήμη μπορεί να δώσει λύσεις στα
προβλήματα που απασχολούν τον άνθρωπο.
ε. Το κείμενο διαπνέεται από έναν τόνο απαισιοδοξίας.
Μονάδες 10
Β2. Ο Hawking (Κείμενο 1) χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό στο κείμενό του το α΄ ενικό, το α΄ πληθυντικό και το β΄ πληθυντικό πρόσωπο. Ποια είναι η λειτουργία τους όσον αφορά το ύφος και την επικοινωνιακή αποτελεσματικότητα του κειμένου;
Μονάδες 10
Β3. α. Να σχολιάσετε τη λειτουργία των ερωτημάτων που χρησιμοποιούνται στο τέλος της τρίτης παραγράφου του κειμένου (μονάδες 10).
β. «Ας εργαστούμε λοιπόν όλοι μαζί ώστε το μέλλον αυτό να είναι άξιο επίσκεψης»: Να ξαναγράψετε την παραπάνω περίοδο λόγου, αποδίδοντας το νόημα της υπογραμμισμένης μεταφορικής φράσης με λόγο κυριολεκτικό.
Μονάδες 15
Θέμα Γ
Γ1. Ποιο πιστεύετε ότι είναι το κύριο θέμα/ ερώτημα του κειμένου 2; Να τεκμηριώσετε την απάντησή σας στηριγμένοι στους κατάλληλους κειμενικούς δείκτες. Ποια είναι η δική σας γνώμη για το θέμα αυτό; (150-200 λέξεις)
Μονάδες 15
Θέμα Δ
Δ1. Σε ημερίδα του σχολείου σας με θέμα την επιστήμη καλείστε να εκφωνήσετε μια ομιλία, στην οποία αναφέρεστε:
α. στη σημασία της επιστήμης για τον άνθρωπο, και
β. στην ευθύνη του επιστήμονα απέναντι στην κοινωνία (350 - 400 λέξεις).
Μονάδες 30
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου