Δευτέρα, 19 Δεκεμβρίου 2011

Θεματικός κύκλος εφηβεία: Κριτήριο αξιολόγησης 2


Κριτήριο αξιολόγησης 2: Θεματικός κύκλος εφηβεία

Κείμενο 1
Η εφηβεία είναι «το δράμα του αστακού»! Οι αστακοί, όταν αλλάζουν εξωτερικό περίβλημα, χάνουν κατ’ αρχήν το παλιό και μένουν χωρίς καμιά άμυνα όσο χρόνο χρειάζεται να φτιάξουν ένα καινούριο. Σε όλο αυτό το διάστημα κινδυνεύουν πολύ. Στους έφηβους συμβαίνει περίπου το ίδιο. Και το να φτιάξουν ένα καινούριο περίβλημα στοιχίζει τόσα δάκρυα και τόσο ιδρώτα, που είναι λιγάκι σαν να το πληρώνουν με αίμα. Στα λημέρια του ανυπεράσπιστου αστακού παραμονεύει πάντα ένα μουγγρί, που είναι έτοιμο να τον κατασπαράξει. Το δικό μας «μουγγρί» είναι όλα τα απειλητικά πράγματα που βρίσκονται μέσα μας αλλά και έξω από εμάς και που συχνά δεν τα συλλογιζόμαστε.
(Ντολτό, Τόλιτς, Έφηβοι. Προβλήματα και ανησυχίες, Θεσσαλονίκη, εκδ. Πατάκη, 1999)

Κείμενο 2
Αύξηση του καπνίσματος στα κορίτσια, ιδιαίτερα της Αθήνας, παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Παράλληλα, οι δεκαεξάχρονοι στη χώρα μας κάνουν συστηματική κατανάλωση αλκοολούχων ποτών σε υψηλό ποσοστό (87%), από τα υψηλότερα στην Ευρώπη. Η ίδια έρευνα που γίνεται σε 16χρονους μαθητές από 35 χώρες (έρευνα ESPAD), δείχνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα χαμηλότερα ποσοστά στη χρήση ναρκωτικών σε αυτή τη συγκεκριμένη ηλικία. Η συστηματική κατανάλωση αλκοόλ, αντίθετα, κατατάσσει τα Ελληνόπουλα μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά.
Η ηλικία έναρξης για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών είναι, στις περισσότερες περιπτώσεις, η μέση εφηβική ηλικία (14-15 έτη). Στις εξαρτησιογόνες ουσίες κατατάσσουμε τις νόμιμες (καπνός, αλκοόλ, ψυχοδραστικά φάρμακα) και τις παράνομες ή ναρκωτικά (μαριχουάνα/χασίς ή κάνναβη, ηρωίνη, κοκαΐνη, LSD, έκσταση).  «Ο κίνδυνος για εξάρτηση, καθώς και για την εμφάνιση άλλων προβλημάτων στη σωματική και ψυχολογική υγεία αυξάνεται όσο πρωιμότερη είναι η ηλικία έναρξης της χρήσης», τονίζει η κ. Κοκκέβη.
Ποια παιδιά είναι πιο ευάλωτα στις εξαρτήσεις; «Η έννοια της ευαλωτότητας παραπέμπει σε αιτιολογικούς παράγοντες, οι οποίοι στην περίπτωση των εξαρτήσεων είναι γενετικοί και κοινωνικοί», απαντά η κ. Κοκκέβη. «Η ίδια η εφηβική ηλικία αυξάνει την ευαλωτότητα στις εξαρτήσεις. Αυτό οφείλεται αφενός στα νευροβιολογικά χαρακτηριστικά της ανάπτυξης του εγγεφάλου (προηγείται η ωρίμαση των συστημάτων του εγκεφάλου που ελέγχουν την ανταμοιβή και τα κίνητρα), που οδηγεί σε αναζήτηση αισθητηριακών ερεθισμάτων, ενώ ωριμάζουν αργότερα τα συστήματα που ρυθμίζουν το γνωσιακό αυτοέλεγχο. Η ευαλωτότητα αφορά επίσης τα ψυχολογικά χαρακτηριστικά του εφήβου: ανάγκη για ανεξαρτητοποίηση από τους γονείς, αναζήτηση νέων εμπειριών μαζί με φίλους κ.λ.π.». Εκτός βέβαια από την ηλικία, μια σειρά άλλων παραγόντων αυξάνουν τις πιθανότητες να αρχίσει ένα παιδί μια εξάρτηση. «Αυτοί είναι παράγοντες ατομικοί, όπως ψυχολογικές διαταραχές, οικογενειακοί όπως η ανεπαρκής παρακολούθηση του εφήβου από τους γονείς, περιβαλλοντικοί, όπως οι επιδράσεις των φίλων και η ευκολία πρόσβασης στις ουσίες», εξηγεί η κ. Κοκκέβη.
 (Από την εφημερίδα Τα Νέα, ρεπορτάζ της Μαίρης Κατσανοπούλου, 27/5/2010)

Ερωτήσεις

  1. Με τι συγκρίνει την εφηβεία ο Ντολντό στο πρώτο κείμενο; Τι κοινό βρίσκει ανάμεσα στις συγκρινόμενες έννοιες;                                             (μονάδες 10)

  1. Να βρείτε τα δομικά στοιχεία και τον τρόπο ανάπτυξης της παραγράφου του πρώτου κειμένου.
(μονάδες 10)

  1. Ποιο είναι το θέμα του δεύτερου κειμένου;
(μονάδες 6)
  1. Παράλληλα, αντίθετα: να βρείτε τη σημασία των διαρθρωτικών λέξεων (είναι υπογραμμισμένες στο κείμενο)
(4 μονάδες)

  1. Στο δεύτερο κείμενο χρησιμοποιείται ειδική ορολογία. Βρείτε 5 παραδείγματα λέξεων που αποτελούν επιστημονικούς όρους. Πώς εξηγείται η χρήση τους στο κείμενο;
  (μονάδες 5+5=10)

  1. Στο σχολείο σου γίνεται μια ημερίδα για την εφηβεία, στην οποία είσαι ομιλητής/ τρια. Να διασκευάσεις και να εμπλουτίσεις το δεύτερο κείμενο για να συντάξεις την ομιλία σου με θέμα τους παράγοντες στους οποίους οφείλεται ο κίνδυνος εθισμού των εφήβων σε εξαρτησιογόνες ουσίες.   (300 λέξεις)
(Μονάδες 60)

Σάββατο, 17 Δεκεμβρίου 2011

Απάντηση στο παράδειγμα 7


 7. H προσωπικότητά των παιδιών διαμορφώνεται μέσω μιας σειράς ταυτίσεων, αρχικά με τους γονείς και εν συνεχεία με άλλα σημαντικά πρόσωπα. Tα προτεινόμενα ανταγωνιστικά πρότυπα (κούκλες μανεκέν τύπου Mπάρμπι κ.ά.) υπόσχονται τη γρήγορη και εύκολη άνοδο, δημιουργώντας εικόνες σύγχυσης, που μοιραία θα επηρεάσουν την ψυχολογική και γνωστική ωρίμανση των παιδιών. Mέσα από τα πρότυπα αυτά προβάλλονται μορφές εξαϋλωμένες με έμφαση στη σεξουαλικότητα και σχέσεις επιφανειακές, επιπόλαιες, πρόσκαιρες και... ψευδείς. Aναρωτιέται, λοιπόν, κανείς πώς μεγαλώνει στις μέρες μας το ποσοστό της νευρογενούς ανορεξίας στις έφηβες και πώς μικρά κορίτσια “ερωτοτροπούν” από την ηλικία των 9–10 ετών.

Απάντηση
Η συλλογιστική πορεία που ακολουθεί ο συγγραφέας είναι παραγωγική. Ξεκινά από μια γενική άποψη, ότι η προσωπικότητα των παιδιών διαμορφώνεται από μια σειρά ταυτίσεων και καταλήγει σε συμπεράσματα που αφορούν ειδικές περιπτώσεις: τη δυσμενή επίδραση που ασκεί η διαφήμιση στη σεξουαλικότητα και τις διατροφικές συνήθειες των παιδιών.

Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2011

Οι νέοι και ο κίνδυνος

Κείμενο 1 


Μελετήστε τα στατιστικά στοιχεία και απαντήστε στις ερωτήσεις.
Ποιες αλλαγές στο χαρακτήρα των παιδιών επισυμβαίνουν στην εφηβεία;
Ποιους κινδύνους αντιμετωπίζουν οι έφηβοι; Πώς σχετίζονται οι κίνδυνοι αυτοί με τις αλλαγές στο χαρακτήρα τους;

Κείμενο 2
 Jane E. Brody, The New York Times, 15/ 02/ 2008*

Τον περασμένο Ιανουάριο σε μία πόλη του New Jersey των Η.Π.Α., ένα αυτοκίνητο που το οδηγούσε 17χρονος μαθητής Λυκείου, με συνεπιβάτες δύο ακόμα συνομήλικους του, προσπέρασε ένα άλλο, το οποίο επίσης οδηγούσε ένας έφηβος, με ταχύτητα 110 χλμ. την ώρα , ενώ το όριο για την περιοχή ήταν τα 80 χλμ. Το πρώτο όχημα που επιχείρησε την παράνομη προσπέραση συγκρούστηκε με ένα φορτηγό που βρισκόταν κανονικά στη λωρίδα κυκλοφορίας του. Τρία αγόρια και ένας 68χρονος άνδρας έχασαν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα.
Τέτοιες ιστορίες αποτελούν πλέον συνήθεια, ωστόσο ωθούν γονείς και εκπαιδευτικούς να αναρωτηθούν γιατί η ριψοκίνδυνη συμπεριφορά είναι τόσο κοινή ανάμεσα στους εφήβους και τι μέτρα θα έπρεπε να ληφθούν, ώστε να περιοριστεί το φαινόμενο. Υπάρχει μήπως στους εφήβους η αντίληψη ότι είναι αθάνατοι ή άτρωτοι, απρόσβλητοι και απολύτως ασφαλείς απέναντι σε κινδύνους που οι ενήλικες βλέπουν τόσο καθαρά; Ή μήπως δεν είναι σε θέση να εκτιμούν σωστά τον επερχόμενο κίνδυνο και χρειάζονται συνεχώς κάποιον να τους υπενθυμίζει πόσο επιβλαβές είναι να οδηγούν με υπερβολική ταχύτητα, να καταναλώνουν αλκοόλ, να κυκλοφορούν σε κακόφημες περιοχές, να κάνουν sex χωρίς προφυλάξεις ή να δοκιμάζουν ναρκωτικά;
«Τίποτα από τα δύο δεν ισχύει!», δήλωσε η καθηγήτρια Αναπτυξιακής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης Valerie F. Reyna. Τα γεγονότα δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες, αποδεικνύεται ότι οι έφηβοι έχουν επίγνωση της επικινδυνότητας των δραστηριοτήτων τους, αλλά και του γεγονότος ότι δεν είναι άτρωτοι. Στην πραγματικότητα μάλιστα υπερεκτιμούν τον κίνδυνο και προβλέπουν τις επιπτώσεις που μπορεί να προκύψουν από δραστηριότητες, όπως η οδήγηση με μεγάλη ταχύτητα και το sex χωρίς προφυλάξεις. Ωστόσο, επιλέγουν συνειδητά να προβούν σε τέτοιου είδους πράξεις, γιατί υπολογίζουν ότι η «ζημία» είναι πολύ μικρή αναλογικά με τα «κέρδη» που μπορεί να έχουν. Πράγματι αυτό ισχύει βάσει πιθανοτήτων όσον αφορά αυτές τις δραστηριότητες. Η πιθανότητα να «κολλήσει» κάποιος aids είναι 1 στις 500. Επομένως οι ενήλικες είναι αυτοί που σκέφτονται παράλογα, όχι οι έφηβοι!
Με αφορμή αυτά τα συμπεράσματα λοιπόν, τον περασμένο Ιούνιο, η dr. Reyna μαζί με μια ομάδα ψυχολόγων, ανακοίνωσαν ότι οι καθιερωμένες αντιλήψεις, καθώς και οι παραδοσιακοί τρόποι αντιμετώπισης της ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς των εφήβων, είναι αναποτελεσματικοί. Και αυτό γιατί βασίζονταν σε μια από την αρχή ελαττωματική θεωρία, μια παρανόηση. Επρόκειτο για την εσφαλμένη άποψη ότι οι έφηβοι φέρονται απερίσκεπτα επειδή αδυνατούν να υπολογίσουν τις συνέπειες των μελλοντικών τους πράξεων, ενώ η έρευνα απέδειξε ότι είναι σε θέση να υπολογίσουν τον κίνδυνο, ωστόσο διαβλέπουν ότι είναι πιο πιθανό να κερδίσουν περισσότερα από αυτά που μπορεί να χάσουν. Κι ενώ οι ερευνητές θεωρούσαν ότι θα ήταν αποτελεσματικό να δείξουν στους εφήβους φωτογραφίες και ταινίες με θανατηφόρα αυτοκινητιστικά ατυχήματα, τελικά οι 3.544 μαθητές που έλαβαν μέρος στην έρευνα, ήδη από πριν παρουσιάζονταν να έχουν αίσθηση του πόσο ευάλωτοι είναι απέναντι στον κίνδυνο και άρα να μην αλλάζουν στάση μετά την προβολή των film.
Για τους λόγους αυτούς, η ομάδα της  dr. Reyna, αποφάσισε να παρουσιάσει μία διαφορετική προσέγγιση του προβλήματος της ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς των εφήβων. Ακριβώς λοιπόν επειδή οι έφηβοι δεν μπορούν να εκτιμήσουν την «ουσία» μιας επικίνδυνης κατάστασης και λειτουργούν βάσει μιας λογικής των πιθανοτήτων, δεν μπορούν να μεταβάλλουν τη γνώμη τους καθώς αποφασίζουν να κάνουν κάτι. Μια απόφαση που αφορά την «ουσία» της σωματικής και ψυχικής υγείας, δεν μπορεί να βασίζεται σε αριθμούς και πιθανότητες επικινδυνότητας. Χρειάζεται να επιστρατεύσουν γνώση από τα βιώματα και την εμπειρία τους. Κι εδώ εντοπίζεται το πρόβλημα. Οι έφηβοι, εκ θέσεως, δε διαθέτουν ούτε το ένα, ούτε το άλλο.
Η λύση δεν είναι βεβαίως η συνεχής επίβλεψη και αστυνόμευση από γονείς ή καθηγητές, παρόλο που αυτό κρίνεται απαραίτητο για μικρότερα παιδιά και για εφήβους των 12-14 ετών. Οι ερευνητές συνέταξαν έναν οδηγό 44 σελίδων, ο οποίος περιλαμβάνει «ασκήσεις»  εξομοίωσης επικίνδυνων καταστάσεων, στις οποίες οι έφηβοι 14-18 ετών καλούνται να αναγνωρίζουν τα σημάδια που υποδεικνύουν τον πιθανό κίνδυνο, πριν προχωρήσουν στην πράξη. Η εξάσκηση λοιπόν έχει ως στόχο τη λήψη αποφάσεων πριν εμπλακεί ο έφηβος σε επικίνδυνη συμπεριφορά. Τα αποτελέσματα θα φανούν στο μέλλον…

Ερωτήσεις
  1. Ποιο είναι το θέμα που απασχολεί τη συντάκτρια;
  1. Το κείμενο ανήκει στο είδος του άρθρου, ένα δημοσιογραφικό κείμενο που αφορμάται από την επικαιρότητα. Ποιο επίκαιρο γεγονός στάθηκε η αφορμή για τη σύνταξη του κειμένου;
  1. Στη δεύτερη παράγραφο υπάρχουν πολλές ερωτήσεις. Ποιος νομίζετε ότι είναι ο ρόλος τους στο κείμενο;
  1. Τη θέση της η συντάκτρια τη στηρίζει σε επιστημονικά πορίσματα. Ποια ήταν η αντίληψη για τα αίτια της επικίνδυνης συμπεριφοράς των νέων, πριν την έρευνα και τι απέδειξαν τα ερευνητικά δεδομένα για το θέμα αυτό;
  1. Ποιες  προτάσεις – λύσεις προτείνει η ερευνήτρια;
  1. Πώς αναπτύσσεται η 4η παράγραφος του κειμένου;
  1. Να εξετάσετε: α) τον τρόπο που συνδέονται οι παράγραφοι μεταξύ τους και
β) τη σημασία των διαρθρωτικών λέξεων.

8. Γράψτε μια παράγραφο που θα αναφέρεται στα αίτια της επικίνδυνης συμπεριφοράς των νέων.



Ενδεικτική απάντηση στην άσκηση


        Δεν τα ξέρεις όλα στη ζωή και πρέπει να ακούς τους μεγαλύτερους.
Εσείς οι νέοι νομίζετε πως οι μεγαλύτεροι έχουν πάντα άδικο, ενώ εσείς μόνο
       δίκιο. Σκέψου όμως πως δε μπορεί να είναι έτσι τα πράγματα. Γιατί οι
   ενήλικες έχουν περισσότερες εμπειρίες κι είναι φυσικό να αναγνωρίζουν
         τους κινδύνους και τις επικίνδυνες καταστάσεις που ένας έφηβος είτε
από έλλειψη πείρας θα αγνοούσε, είτε από ριψοκίνδυνη διάθεση θα παρέβλεπε.
Ακόμα, επειδή ακριβώς έχει αντιμετωπίσει πολλά προβλήματα στη ζωή του,
είναι πιο εξασκημένος στην εξεύρεση λύσεων και συνεπώς είναι πιθανό να
μπορεί να σε βοηθήσει σε κάποια δύσκολη στιγμή. Κυρίως όμως πρέπει να
σκεφτείς ότι κίνητρό του σε ό,τι κάνει είναι η αγάπη και το ενδιαφέρον  του
  για σένα, επομένως αξίζει τον κόπο να σκεφτείς τις συμβουλές του.
 Μην απορρίπτεις λοιπόν τις συμβουλές των μεγαλύτερων με τόση ευκολία.





        Δεν τα ξέρω όλα στη ζωή, έχεις δίκιο,  πρέπει όμως να με αφήσεις να τα  
μάθω μόνος μου. Γιατί την πείρα δεν  την αποκτά κανείς με τα λόγια, αλλά
μέσα από τις εμπειρίες του. ….


Άφησέ με λοιπόν να ζήσω και να μάθω από τα λάθη μου.


Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2011

ΜΜΕ

ΜΜΕ και δημοκρατία

Η πολιτική ατζέντα των ΜΜΕ

Η πολιτική ατζέντα των ΜΜΕ by tvxorissinora

Κατασκευάζοντας τη συναίνεση: Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα ΜΜΕ


Κατασκευάζοντας τη Συναίνεση: o Νόαμ Τσόμσκι και... by tvxorissinora

... το ίδιο σε μικρότερα μέρη



Μέρος 2ο 
Μέρος 3ο
Μέρος 4ο 
Μέρος 5ο
Μέρος 6ο
Μέρος 7ο
Μέρος 8ο
Μέρος 9ο
Μέρος 10ο
Μέρος 11ο
Μέρος 12ο
Μέρος 13ο
Μέρος 14ο
Μέρος 15ο
Μέρος 16ο 

Κριτήριο αξιολόγησης

ΜΜΕ: Ο ρόλος του σχολείου

Α. Κείμενο
Το πρόβλημα των σημερινών παιδιών δεν είναι πρόβλημα πληροφόρησης. Οι πηγές μετάδοσης γνώσεων έχουν πολλαπλασιαστεί σε τέτοιο βαθμό και εκπέμπουν με τέτοιους ξέφρενους ρυθμούς, ώστε τα παιδιά κινδυνεύουν από το βομβαρδισμό των πληροφοριών και όχι από την έλλειψή τους.
Η πιο σημαντική συνεισφορά του σχολείου και του εκπαιδευτικού συστήματος είναι, προσαρμοζόμενο και ανταποκρινόμενο στα «αιτήματα των καιρών» όχι απλώς να εξοπλίζει τα παιδιά με γνώσεις, όσο με κατάλληλους μηχανισμούς αποκωδικοποίησης, οργάνωσης και ερμηνείας των πληροφοριών.
Ο δάσκαλος καλείται να παίξει ένα νέο ρόλο, ίσως πιο δύσκολο και πιο λεπτό. Τα ΜΜΕ δεν καταργούν τη λειτουργία του, επιβάλλουν όμως το μετασχηματισμό της. Βάζοντας στην υπηρεσία της νέας γενιάς τα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας, ο δάσκαλος επιβάλλεται να παίξει πιο πολύ ρόλο «ρυθμιστικό» και «εμψυχωτικό» παρά το ρόλο του μεταδότη γνώσεων.
Μέσα σ’ αυτή τη λογική το σχολείο οφείλει να «βγει εκτός των τειχών». Όσο σημαντικό είναι να μάθουν τα παιδιά να διαβάζουν και να αναλύουν ένα λογοτεχνικό κείμενο, άλλο τόσο είναι σημαντικό να μάθουν να διαβάζουν και να αναλύουν εφημερίδες, τηλεόραση, κινηματογράφο. Την εποχή της εικόνας η μάχη ενάντια στον «εικονικό αναλφαβητισμό» ίσως θα πρέπει να ξεκινήσει από το ίδιο το επίσημο σχολείο.
Τα ΜΜΕ δεν είναι ούτε «καλά» ούτε «κακά» ούτε «ουδέτερα», είναι όμως αντανάκλαση μιας πραγματικότητας. Επειδή είναι δυνατόν να «παιδεύουν, να εκπαιδεύουν και να παραπαιδεύουν, να μορφώνουν, να διαμορφώνουν και να παραμορφώνουν», η ανάγκη να εξοπλιστεί η νέα γενιά με τα κατάλληλα εφόδια για την καλύτερη χρήση τους προβάλλει όσο ποτέ άλλοτε.
Β. Ερωτήσεις
1. Να συνοψίσετε το κείμενο σε 80-90 λέξεις.
(μονάδες 25)
2. Τα ΜΜΕ είναι δυνατό να «μορφώνουν, να διαμορφώνουν και να παραμορφώνουν»:  Να αναπτύξετε την άποψη του συγγραφέα σε μια παράγραφο 100 περίπου λέξεων.
(μονάδες 10)
3. Το σχολείο οφείλει να «βγει εκτός των τειχών»: Γιατί χρησιμοποιούνται εισαγωγικά σ’ αυτή τη φράση; Πώς αντιλαμβάνεστε το νόημά της;
(μονάδες 9)
4. Δώστε έναν τίτλο στο κείμενο.
(μονάδες 6)
5. Βρείτε συνώνυμα των παρακάτω λέξεων:
έλλειψη:……………………………..
συνεισφορά:…………………………
κατάλληλους: ………………………
εξοπλίζει: …………………………
καταργούν : ………………………
(μονάδες 5)
6. «Ο δάσκαλος καλείται να παίξει ένα νέο ρόλο, ίσως πιο δύσκολο και πιο λεπτό»
Τι είδους σύνταξη έχει επιλέξει ο συγγραφέας στην περίοδο αυτή; Να αιτιολογήσετε την επιλογή της.
(μονάδες 5)

Ενδεικτικές απαντήσεις του κριτηρίου μπορείτε να δείτε στον παρακάτω σύνδεσμο
Ενδεικτικές απαντήσεις κριτηρίου

Θέματα Β΄ Λυκείου

Θεματικός κύκλος: Τεχνολογία - Διαδίκτυο

Κριτήριο αξιολόγησης 1 "Συνδεδεμένοι" - Απαντήσεις κριτηρίου
Κριτήριο αξιολόγησης 2 " Τεχνολογία και κοινωνία" - Απαντήσεις κριτηρίου

Θεματικός κύκλος: Ελεύθερος χρόνος -Ψυχαγωγία

Κριτήριο αξιολόγησης 1: "Ελεύθερος χρόνος και ψυχαγωγία" - Απαντήσεις κριτηρίου
Κριτήριο αξιολόγησης 2: "Όταν ο ελεύθερος χρόνος οδηγεί στη λησμονιά" - Απαντήσεις κριτηρίου

Θεματικός κύκλος: ΜΜΕ

ΜΜΕ και δημοκρατία 
Κριτήριο αξιολόγησης : Ο ρόλος του σχολείου - Απαντήσεις κριτηρίου

Θεματικός κύκλος: Εργασία -Επάγγελμα

Κριτήριο αξιολόγησης 1: Εργασία και επάγγελμα (Παπανούτσος)

Θεματικός κύκλος: Ρατσισμός και ξενοφοβία

Ρατσισμός και ξενοφοβία : Κριτήρια αξιολόγησης




ΜΜΕ και δημοκρατία


Λόγος και αντίλογος
...αλλά, πριν το λόγο, μια εικόνα (που ισοδυναμεί με... χίλιες λέξεις)


Περιγράψτε σύντομα το σκίτσο.
Ποιο φαινόμενο πιστεύετε ότι σατιρίζει ο σκιτσογράφος;










Κείμενο 1: Λόγος
Αρχή πρωταρχική της δημοκρατίας και βασικός νόμος προστασίας της είναι να λέγονται τα πράγματα ρητά, απερίφραστα, δημόσια και όσο γίνεται πιο έγκαιρα. Πληροφόρηση, διατύπωση της άποψης και στοχασμός, κριτική, συμβολή στο σχηματισμό της κοινής γνώμης και ταυτόχρονα έκφρασή της, συγκροτούν την πολυδιάστατη και σ’ όλη τη γραμμή πολυσήμαντη αποστολή του Τύπου. Η δημοσιότητα, ως βάση και προϋπόθεση του ανοιχτού διαλόγου πάνω στον οποίο – και μόνο – στηρίζεται μια γνήσια δημοκρατική πραγματικότητα μπορεί να εκπληρωθεί μόνο από τον Τύπο. Ο Τύπος είναι ο μεγάλος Τροχός διακίνησης ιδεών, αντιπαράθεσης και επιχειρημάτων, ο άξονας της συνεχούς ζύμωσης, που συντελείται και πρέπει να συντελείται σε μια κοινωνία. Ο Τύπος, εφόσον πληροί αυτές τις προϋποθέσεις, είναι η τέταρτη εξουσία, όπως χαρακτηριστικά ονομάστηκε, που έξω από τις καθιερωμένες εξουσίες, τη νομοθετική, την εκτελεστική και τη δικαστική, διαμορφώνει και ολοκληρώνει το πλαίσιο λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών σε όλα τα επίπεδα, από τα κατώτατα ως τα ανώτατα της πολιτειακής πυραμίδας…
(Βασίλης Φίλιας, Εφημ. Ελευθεροτυπία 5/ 6/ 92)


Ποιο είναι το θέμα του κειμένου; (Διατυπώστε το με μορφή ερωτήματος)
……………………………………..……………………………………..
Ποια είναι η θέση του συγγραφέα;
............................…………………………………………………………
Προσέξτε τα «βήματα» που ακολουθεί στην τεκμηρίωση της θέσης του:
α) θέτει ένα κριτήριο με βάση το οποίο αξιολογεί την κατάσταση
……………………………………………….................................................
.......................................................................................................................
         β) ελέγχει αν ισχύει το κριτήριο αυτό
         ………………………………………………………………………………....
         .......................................................................................................................
         ......................................................................................................................
         γ) καταλήγει σε ένα συμπέρασμα 
         ......................................................................................................................




Κείμενο 2: Αντίλογος


«Όταν μίλησα κάποτε για τη Δημοκρατία, είπα ότι από τη στιγμή που υπάρχει τηλεόραση η Δημοκρατία είναι ελλειμματική και πως στοιχείο της Δημοκρατίας είναι η λεγόμενη ισηγορία. Ισηγορία θα πει να έχουν όλοι την ίδια ευχέρεια προκειμένου να εκφράσουν τη γνώμη τους.
Σήμερα ο κοινός άνθρωπος έχει τόση δύναμη προβολής της γνώμης του, όσο είναι το βεληνεκές της φωνής του. Ενώ οι άνθρωποι της τηλεόρασης έχουν τεράστιο βεληνεκές φωνής και ακροατήριο όχι μόνο μεγάλο, αλλά ποικίλο και ακαθόριστο. Ενα πρόβλημα της σημερινής Δημοκρατίας είναι πώς θα ελεγχθεί η τηλεόραση ώστε να μην ασκούν τυραννία επί των πολλών εκείνοι που τη χειρίζονται. Θα έπρεπε να γίνεται αξιοκρατικά η επιλογή των ανθρώπων της. Με τη βιαστική προβολή λέξεων και νοημάτων η τηλεόραση καταδυναστεύει τη συνείδησή σου, σε υποτάσσει κατά κάποιον τρόπο σε μια αβασάνιστη αποδοχή εντυπώσεων και γνωμών που έχουν επιλεγεί από άλλους».
(Απόσπασμα από τη συνέντευξη του ακαδημαϊκού, καθηγητή, Κ. Δεσποτόπουλου, στο «συν» των «Νέων». Ημερομηνία δημοσίευσης: 12-11-11) 


Βρείτε τη θέση του συγγραφέα, την τεκμηρίωσή της και το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει.
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................
.................................................................................................................

Παραγωγή λόγου
ΜΜΕ και δημοκρατία

Να συντάξετε δύο παραγράφους για τη σχέση των ΜΜΕ με τη δημοκρατία.
Στην πρώτη να υποστηρίξετε ότι τα ΜΜΕ στηρίζουν τη δημοκρατία, ενώ στη δεύτερη να υποστηρίξετε ότι με τον τρόπο που λειτουργούν σήμερα τα ΜΜΕ υπονομεύεται η δημοκρατία.

Θεματική πρόταση: Ο θεσμός των ΜΜΕ μπορεί να συμβάλει αποφασιστικά στη θωράκιση του δημοκρατικού πολιτεύματος.
Λεπτομέρειες : (λέξεις που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε: πλουραλισμός, διάλογος, πολυφωνία, ενημέρωση, διαμόρφωση κοινής γνώμης, έλεγχος σε όσους ασκούν εξουσία- διασφάλιση δικαιωμάτων των πολιτών)








Κατακλείδα:


Θεματική πρόταση:

Λεπτομέρειες : (εξάρτηση από συμφέροντα, παραπληροφόρηση, διαστρέβλωση της πραγματικότητας, ελλιπής ενημέρωση,  χειραγώγηση κοινής γνώμης)








Κατακλείδα:


Τι λέτε και για μια παράγραφο με αναλογία; 
Θεματική πρόταση: Πολλοί θεωρούν ότι η ενημέρωση που προσφέρουν τα ΜΜΕ ελέγχεται από τους δημοσιογράφους: είναι σαν να λένε ότι οι εργάτες στο εργοστάσιο αποφασίζουν για την παραγωγή.
Λεπτομέρειες ....................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
..........................................................................................................................................
Κατακλείδα ......................................................................................................................
..........................................................................................................................................



Κατευθύνει ή κατευθύνεται η κοινή γνώμη;
Χρήστος Β. Μασσαλάς  | Τρίτη 25 Νοεμβρίου 2008

Oι δημοσκοπήσεις φέρνουν στην επιφάνεια την «κοινή γνώμη», η οποία εκφράζει το σύνολο των  απόψεων των μελών μιας ομάδας (διασπαρμένο σύνολο ατόμων ασχέτων μεταξύ τους) επάνω σε ένα θέμα κοινού ενδιαφέροντος. Στις περιπτώσεις της πολιτικής που αναφέρουν τα ΜΜΕ, το «κοινό» είναι θεωρητικά όλος ο λαός και η κοινή γνώμη θεωρείται ότι εκφράζει τη φωνή όλου του λαού και όχι μιας περιορισμένης ομάδας.
                     Ο ρόλος που παίζει η κοινή γνώμη στη σύγχρονη δημοκρατία είναι ζωτικός.  Είναι γεγονός ότι οι πολιτικοί ηγέτες σε μια σύγχρονη δημοκρατία είναι δέσμιοι της κοινής γνώμης (φιλτραρισμένης ή μη).  Από αυτήν εξαρτώνται, αυτήν υπολογίζουν στις πολιτικές τους αποφάσεις, με βάση αυτή σχεδιάζουν τις επόμενες κινήσεις τους και τελικά σ΄ αυτή δίνουν απολογισμό των πράξεών τους.
Η κοινή γνώμη περιέχει ουσιαστικές αρχές της δικαιοσύνης, αλλά και άγνοια και συναισθηματισμό... Η ερμηνεία της ως κυριαρχούσα γνώμη της πλειοψηφίας επηρεάζει το πολιτικό περιβάλλον και γενναίες αποφάσεις είναι δύσκολο να παρθούν. Η αλήθεια είναι ότι η φωτισμένη κοινή γνώμη μπορεί να βοηθήσει στη λειτουργία της δημοκρατίας. 
 Η ποιότητα της δημοκρατίας λοιπόν χαρακτηρίζεται από τη δυνατότητα της κοινής γνώμης να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της. Για τον λόγο αυτόν η εξάσκησή του πρέπει να προέρχεται από ένα κοινό το οποίο να αποτελούν άτομα με κρίση και συναίσθημα ευθύνης.
            Μπορεί άραγε το κοινό της δημοκρατίας να ξεφύγει από την επίδραση των παραγόντων που το μεταβάλλουν σε ένα εξωκατευθυνόμενο σύνολο; Μπορεί να φιλτραριστεί η συλλογική σκέψη από τις αδυναμίες της ώστε να μεταβληθεί σε σκέψη ατόμων; Μπορεί η κοινή γνώμη να γίνει από κατευθυνόμενη κατευθύνουσα; Για την έκφραση γνώμης επάνω σε ένα θέμα το άτομο χρειάζεται παιδεία, ενημέρωση και ισχυρή πίστη σε ένα σύστημα αξιών. Η παιδεία διαπλάθει άτομα με κριτική σκέψη, υπευθυνότητα και τα προσανατολίζει προς ένα σύστημα αξιών. Η σωστή και αντικειμενική ενημέρωση τούς δίνει τα απαραίτητα στοιχεία για να κρίνoυν και ένα σύστημα αξιών τα θωρακίζει από επικίνδυνες επιρροές. Η κυρίαρχη αξία είναι η αλήθεια και ο εραστής της δεν είναι ο άνθρωπος των έτοιμων λύσεων, των ιδεολογιών και των δογμάτων, αλλά ο άνθρωπος με έντονη την κριτική διάθεση.
            Είναι υποχρέωση του πολιτικού μας συστήματος να δημιουργήσει εκείνο το περιβάλλον που θα απαλλάσσει τον λαό μας από στρεβλώσεις στην ενημέρωση και μαζί να παραμερίζει το συναισθηματικό στοιχείο στην κρίση του. Ο κυρίαρχος ρόλος σε μια τέτοια προοπτική ανήκει στα ΜΜΕ. Η πολυδιάστατη ενημέρωση, ο τονισμός των θετικών και των αρνητικών στοιχείων των πολιτικών πράξεων και πρακτικών και οι πιθανές επιπτώσεις τους στην πορεία της χώρας πρέπει να είναι διαθέσιμα στον πολίτη για να έχουμε «κοινή γνώμη» με κατευθύνοντα ρόλο.
               Συμπέρασμα: Για να μπορέσει η κοινή γνώμη να ανταποκριθεί στη θεμελιακή της αποστολή, πρέπει η Παιδεία και η ενημέρωση να παίξουν σωστά τον ρόλο τους. Οι ενημερωμένοι πολίτες είναι η βάση της αποτελεσματικής δημοκρατίας.
(
Ο κ. Χρ. Β. Μασσαλάς είναι πρόεδρος της ΔΕ του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και του ΣΑΠΕ. )

Ασκήσεις
  1. Να συμπυκνώσετε το κείμενο σε 100 λέξεις
  2. Να δώσετε συνώνυμα στις υπογραμμισμένες λέξεις
  3. Βρείτε έναν δικό σας τίτλο για το κείμενο
  4. Σε ποιο δημοσιογραφικό είδος θα κατατάσσατε το κείμενο;


Άρθρο
Επιφυλλίδα

Δημοσιεύεται  σε εφημερίδες και περιοδικά.
Δημοσιεύεται  αποκλειστικά σε  εφημερίδες.




Θέμα
Αφορμάται από  επίκαιρο γεγονός , το οποίο  σχολιάζει ή ερμηνεύει. Ακόμη κι αν το θέμα  που πραγματεύεται έχει επιστημονική βάση,  ο αρθρογράφος το αντιμετωπίζει από την κοινωνικοπολιτική ή οικονομική του διάσταση.

Ειδικού περιεχομένου θέμα (επιστημονικό, καλλιτεχνικό, φιλολογικό, πολιτιστικό) και γράφεται από πρόσωπο ειδικό   στο θέμα.



Ύφος
Ύφος απρόσωπο , αλλά και  απλό, ώστε να γίνεται κατανοητό στο ευρύ  κοινό.
 (Αυτό δε σημαίνει ότι είναι τόσο απρόσωπο όσο μια ανακοίνωση  στον Τύπο )
Αντικειμενικό.
Πληροφοριακό
Ύφος απρόσωπο , αντικειμενικό, απευθύνεται   σε  ειδικό κοινό. Ο τόνος είναι προσεγμένος και  σοβαρός.



Γλώσσα
Κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας και το γ΄ ενικό πρόσωπο,
στοιχεία  που προσδίδουν αντικειμενικότητα.


Έχει στοιχεία επιστημονικού λόγου, κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας, το γ΄ πρόσωπο  και χρησιμοποιεί ειδικό λεξιλόγιο.
Έκταση
Δεν είναι εκτεταμένο
Δεν είναι εκτεταμένο